GEOGRAFIA: edukacja i inspiracja

Łamigłówki potrafią wciągać. Dają szybką satysfakcję, uruchamiają koncentrację i sprawiają przyjemność z rozwiązania zadania. Nasze mózgi to lubią - dlatego sudoku, krzyżówki, pasjanse i niezliczone aplikacje logiczne wciągają tak łatwo. Problem w tym, że bardzo często jest to po prostu zabijanie czasu w bardziej eleganckiej formie. Mózg jest zajęty, ale niewiele z tego realnie zostaje. Znacznie więcej daje świadome przekierowanie tej samej potrzeby na aktywności, które nie tylko angażują, ale też czegoś uczą i stopniowo budują potencjał. U dzieci ma to szczególne znaczenie, bo od takich codziennych sposobów zajmowania uwagi zaczyna się ich stosunek do nauki.

Najdłuższą rzeką w Polsce jest oczywiście Wisła (to wiecie, prawda?), a zaraz po niej Odra i Warta. 

Ale rzek w Polsce jest znacznie więcej i każda wije się swoją opowieścią. Prześledźmy poniżej 7  z listy 20 najdłuższych rzek Polski. Sprawdźmy, czy mają nam coś ciekawego do opowiedzenia! Czy rzeki mogą być ciekawe dla dzieci? Przekonaj się!

Spis treści

TOP 20 – tabela najdłuższych rzek w Polsce

Mapka 4 najdłuższych rzek

Wisła, Odra, Warta, Bug

Mapka kolejnych 3 rzek

Narew, San, Noteć

Odra to jedna z najważniejszych rzek w Polsce i jednocześnie druga najdłuższa rzeka naszego kraju.

Jest znacznie mniej znana niż Wisła, poza chwilami, gdy wylewa, powodując powodzie, albo zostaje zatruta... Ale to chyba nie powód do dumy. 

Niemniej warto ją poznać, bo po drodze jest kilka ciekawych miejsc.

Płynie przez południowo-zachodnią część kraju, później przez długi odcinek wyznacza granicę z Niemcami, a na końcu rozdziela się na kilka ramion i dociera do Zalewu Szczecińskiego. 

Największe jeziora w Polsce to nie tylko Mazury, chociaż na Mazurach jest Kraina Wielkich Jezior.

W TOP 11 znajdziesz też jeziora przybrzeżne nad Bałtykiem oraz wyjątkowe akweny z innych rejonów. Mowa tutaj o jeziorach naturalnych, na razie pomijamy sztuczne jeziora, czyli zalewy powstałe w wyniku wybudowania tam na rzekach.

Ale dlaczego akurat 11? Taka mało okrągła liczba. Bo akurat na 11. miejscu znajduje się bardzo ciekawe i znane jezioro, które szkoda byłoby pominąć :)

Poniżej masz ranking TOP 11 według powierzchni, a następnie porozglądamy się nieco dookoła każdego z tych jezior, by wypatrzeć coś ciekawego w okolicy.

Zastanawialiście się kiedyś, po co dzieci miałyby znać flagi różnych krajów?
Czy to jest do czegoś potrzebne? Czy Tobie się to przydaje?

Znajomość flag nie musi być celem samym w sobie. Sama umiejętność rozpoznania kilku symboli państwowych niewiele daje, jeśli sprowadza się do pamięciowego kucia.

Znacznie ciekawsze jest wykorzystanie flag do ćwiczenia skojarzeń, porównań i dostrzegania wzorców. Wtedy nauka przestaje polegać na zapamiętywaniu oderwanych obrazków, a zaczyna rozwijać sposób myślenia.

Mapa może być bardzo dokładna, a jednocześnie mało użyteczna. Wszystko zależy od tego, do kogo jest skierowana i czemu ma służyć. Inaczej projektuje się mapę do książki podróżniczej, inaczej mapę dla turysty, inaczej materiał dla firmy, a jeszcze inaczej mapę edukacyjną dla dziecka.

Dobra mapa nie polega na tym, że pokazuje wszystko naraz. Polega na tym, że pokazuje to, co w danym przypadku naprawdę ma znaczenie.

Nie budujemy domów przeskakując etap fundamentów (i tak ich przecież nie widać...)
Dlaczego chcemy tak edukować dzieci?

PRZED-WIEDZA.

Ten termin, użyty przez Prof. Marka Kaczmarzyka w rozmowie o neuroplastyczności mózgu, dodał niezwykle istotny trybik do mojego zrozumienia edukacji.

Dlaczego dzieci często nie rozumieją tematów, które dorosłym wydają się oczywiste? Jednym z powodów bywa brak przedwiedzy - czyli podstawowego oswojenia z tematem, bez którego trudno zbudować trwalsze rozumienie. Gdy pomijamy ten etap, nauka łatwo zamienia się w zapamiętywanie na chwilę. Gdy o niego zadbamy, dziecko ma szansę naprawdę zrozumieć, o czym się uczy.

Jak to się stało, że poznawanie naszego pięknego świata stało się dla dzieci udręką i nudą?

Odpowiedź jest banalna: wystarczy zajrzeć do podręcznika.

Od ponad 20 lat tworzę różne mapy: do książek podróżniczych, do przewodników, mapy ścienne, turystyczne i edukacyjne. Z każdą nową mapą bardziej poznaję nasz wspaniały świat i coraz bardziej się w nim zakochuję – w jego różnorodności i bogactwie.

Mam ochotę krzyczeć GEOGAFIA JEST FAJNA!, a jednocześnie słyszę od dzieci i rodziców same pojękiwania.

Dlaczego?

Karty z flagami mogą służyć nie tylko do rozpoznawania państw i ich flag. Można z nich układać sekwencje powiązanych kart i przy okazji ćwiczyć skojarzenia, spostrzegawczość oraz wiedzę geograficzną.

Raz łącznikiem będzie podobna flaga, innym razem wspólne morze, język albo sąsiedztwo na mapie. Dzięki temu nauka flag nie sprowadza się do pamięciowego wkuwania, tylko zamienia się w aktywną zabawę.

Arendelle nie jest prawdziwym miejscem, ale krajobraz „Krainy Lodu” nie wziął się znikąd. W tej bajce wyraźnie widać inspiracje Norwegią: stromymi zboczami schodzącymi do wody, fiordami, północnym klimatem, architekturą i skandynawskimi odniesieniami kulturowymi.

To dobry punkt wyjścia do rozmowy z dzieckiem o tym, czym właściwie jest fiord, jak wygląda norweskie wybrzeże i i jakie charakterystyczne krajobrazy można wyszukać w innych bajkach.

Dobra mapa świata może być jednym z najprostszych i najskuteczniejszych narzędzi do nauki geografii. Nie jako ozdoba na ścianie, ale jako codzienny punkt odniesienia: widoczny, czytelny i dający dziecku możliwość oswojenia układu kontynentów, oceanów, państw, gór, rzek, wysp, jezior i pustyń.

Właśnie z takiego założenia powstała ta mapa świata dla dzieci - jako plansza, która porządkuje podstawy geografii świata i daje punkt wyjścia do dalszego poznawania różnych miejsc.

Mapa świata dla dziecka jest najciekawsza wtedy, gdy nie pokazuje tylko kontynentów i państw, ale prowadzi dalej - do konkretnych miejsc, z którymi można powiązać historię, przyrodę, kulturę albo zaskakującą ciekawostkę.

Wtedy mapa przestaje być tylko planszą na ścianie. Zaczyna działać jak zaproszenie do odkrywania.

Mapa świata w pokoju dziecka może wyglądać jak dekoracja, ale jej rola jest znacznie większa.

To nie tylko ładny dodatek na ścianę, lecz także prosty sposób na codzienny kontakt z geografią, nazwami miejsc, kształtami kontynentów i wyobrażeniem o tym, jak duży i różnorodny jest świat.

Na pierwszy rzut oka flagi mogą wydawać się czymś mało ważnym. Kolory, pasy, gwiazdy, krzyże, herby. Można znać ich wiele, można nie znać prawie żadnej i nadal normalnie żyć. A jednak poprzez karty z flagami chcę Ci pokazać coś bardzo ważnego dla Twojego dziecka (i może dla Ciebie też). Bo tu wcale nie o flagi chodzi.

Chodzi o coś znacznie ważniejszego: o to, jak człowiek naprawdę się uczy.

Union Jack to jedna z najbardziej rozpoznawalnych flag na świecie, a mimo to potrafi zaskoczyć.

Poniżej masz 7 faktów, które da się sprawdzić: z czego flaga się składa, od kiedy wygląda tak jak dziś i jak odróżnić wersję poprawnie powieszoną od odwróconej.

Dla dzieci 10+ planszówki są jednym z najprostszych sposobów na ćwiczenie trzech rzeczy naraz: planowania, czytania sytuacji (co robią inni) i trzymania zasad mimo emocji. Największą różnicę robią gry, które:

• mają realne decyzje (a nie tylko rzut kostką),
• wymagają przewidywania 2–3 ruchów do przodu,
• pozwalają „uczyć się przez grę”, bez testu i kartkówki.

Szybkie rozpoznanie (1 rzut oka)

Anglia – czerwony krzyż św. Jerzego na białym tle.

Gruzja – duży krzyż (taki jak we fladze Anglii) + 4 małe krzyże (tzw. krzyże bolniskie/Bolnisi cross).

Szwajcaria – biały krzyż grecki na czerwonym tle; flaga kwadratowa.

Tonga – czerwone tło, a w lewym górnym rogu (kanton) białe pole z czerwonym krzyżem.

Dania – biały krzyż nordycki na czerwonym tle.

Szybkie porównanie: co od razu odróżnia te flagi?

Peru – czerwono-biało-czerwona w pionie
Peru to  3 pasy, bez symbolu, ale jest w tym zestawieniu jako porównanie do Kanady:

Kanada – czerwono-biało-czerwona, ale w środku liść klonu.

Japonia – białe tło + czerwone koło.

Turcja – czerwone tło + półksiężyc i gwiazda.

Tunezja – czerwone tło, ale symbole są w białym okręgu.

Wśród państw świata – tak.

Flaga Polski to dwa poziome pasy: biały u góry, czerwony na dole i żadne inne państwo nie ma identycznego układu. Owszem, są flagi czerwono-białe - o nich przeczytasz tutaj.

Jednak patrząc na flagi regionów, miast i prowincji okazuje się, że nasza flaga już taka unikalna nie jest. 

Szybkie porównanie (żeby nie mieszać)

W tej części są flagi, które nie są „Polską do góry nogami” (te znajdziesz we wpisie  "FLAGI biało-czerwone i czerwono-białe: Polska, Monako, Indonezja, Singapur")

Te flagi mają:

• trzy pasy (np. Austria),
• inne proporcje (np. Katar),
• ząbkowanie/klin zamiast prostego pasa (np. Katar, Bahrajn),
• godło na tle biało-czerwonym (np. Malta),
• pionowe pasy (np. Peru).