Lubicie łamigłówki?
Wiecie – sudoku, układanie słów, aplikacje „na rozruszanie mózgu”. Ja lubię. I patrząc na to, ile jest takich aplikacji, widać jedno: wiele osób ma realną potrzebę, żeby mózg pracował na wysokich obrotach.
Co to oznacza? Że nasz mózg jest leniwy? Że chce tylko gapić się w ekran? Raczej nie.
Mózg lubi działać.
Kręci go rozwiązywanie problemów, szukanie sensu, łączenie kropek. Tak jesteśmy skonstruowani, żeby się rozwijać – i dzięki temu cywilizacja idzie do przodu.
Tylko że… nie zawsze idzie do przodu od samego „klikania”.
Czasem łamigłówki są jak ciasteczko: dają szybką przyjemność, ale nie zawsze karmią tym, co naprawdę buduje wiedzę i kompetencje. „Kanapka” to coś innego: pytanie, które ma znaczenie. Rzecz z życia. Problem, który dotyczy Ciebie.
I tu wchodzi ciekawość.
Pomyśl: czy zdarzyło Ci się kiedyś wsiąknąć na kilka godzin w szukanie odpowiedzi na jedno pytanie?
- Dlaczego on je „byle jak”, a tryska energią, a ja niby się staram i ledwo powłóczę nogami?
- Jaki samochód wybrać?
- Jak trenować, żeby miało to sens akurat dla mnie?
Wtedy czytasz artykuł za artykułem, oglądasz filmik za filmikiem… i im dalej w las, tym więcej drzew. A to wciąga jeszcze bardziej.
To nie jest przypadek.
Badania pokazują, że ciekawość uruchamia w mózgu mechanizmy nagrody i wzmacnia zapamiętywanie – zwłaszcza gdy szukasz odpowiedzi na pytanie, które naprawdę Cię obchodzi.
I teraz najważniejsze: dzieci mają to jeszcze mocniej.
Dzieci uwielbiają się uczyć – tylko niekoniecznie w formie „wkuwania książki telefonicznej”. A niestety, do tego często sprowadza się spora część szkolnej edukacji: dużo treści, mało sensu, mało realnych pytań.
Są tu dwa problemy:
Po pierwsze: nie każdego kręci to samo.
To co dla jednego może być fascynującym tematem, który nie pozwala zasnąć, drugiego usypia w 3 minuty.
Strategią szkoły jest szuflowanie wszystkim tego samego i oczekiwanie tych samych rezultatów. To istotnie syzyfowa praca.
Po drugie: żeby temat „zassał”, musi najpierw zaciekawić.
Nie zaczniesz czytać o treningu, jeśli nie czujesz, że to Cię dotyczy. Ale jeśli nagle widzisz, że koleżanka przebiegła maraton, a Ty sapiesz po schodach – temat zaczyna być „realny”. To się nazywa zainteresowanie sytuacyjne: iskra, która – powtarzana w dobrych warunkach – potrafi przerodzić się w trwałe zainteresowanie.
I dlatego dziecko trzeba „zahaczać” różnymi tematami w ciekawej formie.
Oczywiście, że nie wszystko zadziała. Oczywiście, że będzie sporo obojętności. Ale wystarczy, że gdzieś zaiskrzy – i nagle to dziecko samo chce wiedzieć więcej. A my wtedy nie musimy ciągnąć go za uszy.
Teraz wkracza mój konik: pokazuję, że geografia jest fajna.
Dla pasjonatów – oczywiste. Dla większości? Nie za bardzo…
Macie dzieci w szkole? Zajrzyjcie do podręczników i atlasów. Poświęćcie 5 minut i odpowiedzcie sobie uczciwie:
Wciąga?
Czy raczej człowiek ma ochotę to zamknąć po dwóch stronach? Z hukiem…
A przecież świat jest niesamowicie ciekawy!
Dlatego wymyślam sposoby, żeby pokazać, że geografia naprawdę może wciągać: przez pytania z życia, ciekawostki, mapy, skojarzenia, „aha-momenty”. I to działa – dostaję wiadomości od mam, że dzieci, które jeszcze nie mają geografii w szkole, nie ruszają się bez książki „POLSKA w małym paluszku”.
Jeśli chcesz sprawdzić, czy Ciebie też „zassie” – rzuć okiem. Może to będzie ta iskra.
Dziecko nie musi dostać od razu całego wykładu
Często wystarczy dobrze podany punkt wejścia. Jedna ciekawostka, jedno pytanie, jedno porównanie. To bywa znacznie skuteczniejsze niż podanie całego tematu naraz w szkolnej formie.
Jeśli dziecko poczuje, że coś je naprawdę zaciekawiło, mózg sam zaczyna pracować inaczej. Nie tylko wykonuje zadanie, ale zaczyna szukać sensu. I właśnie wtedy pojawia się najlepszy moment do dalszego uczenia.
Nie o to, żeby dziecko było ciągle czymś zajęte. Nie o to, żeby każda minuta musiała być „produktywna”. Chodzi o coś prostszego: skoro mózg naturalnie lubi wyzwania i lubi być czymś pochłonięty, warto co jakiś czas dawać mu takie zajęcia, które poza samą przyjemnością z wykonania realnie coś budują.
To właśnie wtedy codzienna aktywność zaczyna pracować na przyszłość: poszerza wiedzę, ćwiczy kojarzenie, wzmacnia nawyk myślenia i buduje potencjał.
