Jak projektować mapy, żeby były naprawdę użyteczne

Czy mapy mają coś wspólnego z użytecznością

Tak. I to więcej, niż może się wydawać.

Gdy mówi się o użyteczności, najczęściej myśli się o stronach internetowych, aplikacjach albo systemach, z których ktoś ma skorzystać szybko, intuicyjnie i bez zbędnego wysiłku. Z mapami jest podobnie. One też mają prowadzić użytkownika do celu: pomóc coś znaleźć, zrozumieć, porównać albo zaplanować. 

To oznacza, że mapa nie powinna być oceniana wyłącznie przez liczbę informacji. Czasem szczegółowość jest potrzebna, ale w wielu sytuacjach po prostu przeszkadza.

Dobra mapa nie musi pokazywać wszystkiego.

To jedna z ważniejszych zasad.

Mapa topograficzna może być bardzo cenna dla osoby, która potrafi z niej czytać ukształtowanie terenu, poziomice, szlaki, zabudowę i szczegółowe elementy przestrzeni. Nie każdy użytkownik tego jednak potrzebuje. Dla wielu osób bardziej użyteczna będzie mapa uproszczona, czytelna i zaprojektowana wokół konkretnego celu. Nie mniej wartościowa - po prostu lepiej dopasowana.

Każda mapa ma własne zadanie

Najlepiej widać to wtedy, gdy porówna się różne typy map.

Mapy do książek podróżniczych

Taka mapa nie musi opisywać wszystkiego z maksymalną precyzją. Jej zadaniem jest prowadzić czytelnika śladami autora, pomagać mu zrozumieć trasę i porządkować opowieść.

Mapki do przewodników

Tutaj liczy się szybkie odnalezienie miejsca i sprawne poruszanie się po treści przewodnika. Pełni rolę wizualnego indeksu. Taka mapa działa jak przestrzenny punkt odniesienia. Ma pomagać, a nie odciągać uwagi nadmiarem szczegółów.

Mapy biznesowe

Mapa tworzona dla firmy powinna pokazywać to, co ma znaczenie z punktu widzenia konkretnej działalności. Czasem będą to zasięgi działania, czasem punkty sprzedaży, czasem sieć partnerów albo obszary inwestycji. Taka mapa musi być jednocześnie funkcjonalna i spójna z komunikacją marki.

Mapy ścienne dla turystów

To zupełnie inna kategoria. Taka mapa ma być czytelna z pewnej odległości, estetyczna i jednocześnie praktyczna. Może służyć do zaznaczania odwiedzonych miejsc, planowania kolejnych wyjazdów i porządkowania wspomnień z podróży.

Mapy edukacyjne

Tutaj użyteczność wygląda jeszcze inaczej. Mapa edukacyjna powinna być czytelna, ale nie jałowa. Ma porządkować wiedzę, a jednocześnie zachęcać do zadawania pytań i dalszego odkrywania.

Użyteczność mapy zaczyna się od pytania: dla kogo

To najważniejszy punkt całego tematu.

Nie istnieje jedna idealna mapa do wszystkiego. Istnieją mapy dobrze i źle dopasowane do konkretnego użytkownika. Dziecko potrzebuje innych rozwiązań niż doświadczony turysta. Firma potrzebuje czegoś innego niż autor książki. Osoba planująca podróż ma inne potrzeby niż ktoś, kto chce powiesić mapę na ścianie i codziennie do niej wracać.

Dlatego dobra mapa zaczyna się nie od pytania: „co jeszcze można na niej zmieścić?”, tylko od pytania: „do czego ma służyć?”.

Kiedy mapa jest naprawdę czytelna

Czytelność nie oznacza ubóstwa treści. Oznacza porządek.

Na dobrej mapie od razu wiadomo, co jest najważniejsze. Elementy nie konkurują ze sobą bez sensu. Opisy są tam, gdzie rzeczywiście pomagają. Kolory wspierają orientację, a nie ją utrudniają. Użytkownik nie musi przedzierać się przez warstwę zbędnych znaków tylko po to, żeby znaleźć potrzebną informację.

To właśnie dlatego mapa może być jednocześnie estetyczna i praktyczna. Jedno nie wyklucza drugiego, o ile projekt nie gubi celu.

Dlaczego ten temat ma znaczenie

Mapy są obecne w bardzo różnych sytuacjach: w edukacji, podróżach, biznesie, książkach, planowaniu i codziennym porządkowaniu przestrzeni. Im lepiej są dopasowane do użytkownika, tym bardziej stają się realnym narzędziem, a nie tylko ilustracją.

To właśnie odróżnia mapę dekoracyjną od mapy użytecznej. Nie liczba szczegółów, ale sens projektu.

Dobra mapa nie musi mówić wszystkiego. Powinna mówić to, co w danym kontekście jest naprawdę potrzebne.

Jeżeli jest tworzona z myślą o konkretnym odbiorcy, potrafi prowadzić, porządkować, tłumaczyć i inspirować. A to znaczy, że projektowanie map rzeczywiście ma wiele wspólnego z użytecznością.