Arendelle nie istnieje, ale jego krajobraz nie jest przypadkowy
Świat przedstawiony w „Krainie Lodu” wyraźnie przywołuje skojarzenia z Norwegią. Widać to zarówno w krajobrazie, jak i w architekturze oraz ogólnym klimacie tej opowieści. Miasto położone nad wodą, otoczone stromymi zboczami i górami, przypomina scenerię, którą rzeczywiście można znaleźć na norweskim wybrzeżu.
To właśnie tutaj pojawia się dobre pytanie geograficzne: czy taki krajobraz można uznać za fiordowy? Żeby na nie odpowiedzieć, trzeba najpierw wyjaśnić, czym właściwie jest fiord.
Co to jest fiord
Fiord to długi, wąski i głęboki zbiornik wodny, który wcina się daleko w ląd i jest otoczony stromymi zboczami. Tego typu wybrzeże najbardziej kojarzy się właśnie z Norwegią.
Najprościej pokazać dziecku trzy cechy fiordu:
- woda wcina się głęboko w ląd,
- brzegi są strome,
- całość wygląda inaczej niż zwykła zatoka albo szerokie, łagodne wybrzeże.
Dopiero potem można dopowiedzieć, że fiordy powstały tam, gdzie dawne lodowce wyżłobiły głębokie doliny, a później zostały one zalane przez morze.
Jak wielki potrafi być fiord
Samo słowo „fiord” brzmi dość abstrakcyjnie, dopóki nie zobaczy się jego skali. Dobrym przykładem jest Sognefjord, nazywany królem fiordów. W najgłębszym miejscu ma 1308 metrów głębokości. Dla porównania Bałtyk ma średnią głębokość 52 metry, a jego najgłębsze miejsce osiąga 459 metrów.
Takie porównanie szybko pokazuje, że fiord nie jest po prostu „większą zatoką”, ale zupełnie innym typem krajobrazu. Norweskie wybrzeże jest znacznie bardziej strome, głębokie i urzeźbione niż wybrzeże, do którego przywykliśmy nad Bałtykiem.
Jak pokazać dziecku fiord na prawdziwych przykładach
Bajka może być początkiem, ale potem warto przejść do realnych miejsc. W Norwegii nie brakuje punktów, które dobrze pokazują, czym jest krajobraz fiordowy i jak wygląda w rzeczywistości. Jedocześnie są to tak niesamowite miejsca, że z łatwością przykują uwagę dziecka:
Kjeragbolten
Kjeragbolten to głaz zaklinowany między skałami wysoko nad Lysefjordem. Właśnie takie obrazy dobrze zapadają w pamięć i pomagają zrozumieć, jak strome i widowiskowe potrafią być okolice fiordów.
Preikestolen
Preikestolen, czyli Ambona Skalna, to jeden z najbardziej znanych klifów Norwegii. Wznosi się 604 metry nad Lysefjordem, a jego charakterystyczny płaski wierzchołek ma około 25 × 25 metrów.
Trolltunga
Trolltunga jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych skał Norwegii, ale nie leży nad fiordem, tylko nad jeziorem Ringedalsvatnet. Warto o tym wspomnieć, bo to dobra okazja do pokazania dziecku, że nie każde strome i widowiskowe miejsce w Norwegii jest fiordem.
Jak przejść od bajki do geografii
Najprostsza droga prowadzi przez skojarzenie. Dziecko zna bajkę, więc łatwiej zainteresuje się prawdziwym miejscem, które wygląda podobnie. Zamiast zaczynać od definicji, można najpierw zapytać, co widać wokół miasta Arendelle: wodę, góry, strome zbocza, śnieg, północny krajobraz. Dopiero potem warto pokazać zdjęcie prawdziwego fiordu i zaznaczyć Norwegię na mapie Europy.
Wtedy geografia nie wchodzi jako oderwana porcja wiedzy, ale jako odpowiedź na pytanie, które już się pojawiło.
Proste aktywności, które pomagają zrozumieć temat
Nie trzeba wiele, żeby temat fiordów stał się dla dziecka zrozumiały.
Model fiordu
Można ulepić prosty model z plasteliny: wąską dolinę, strome zbocza i wodę wcinającą się w ląd. Taki model dobrze pokazuje przestrzenny kształt fiordu.
Porównanie wybrzeży
Warto zestawić dwa obrazy:
- łagodniejsze, prostsze wybrzeże,
- wybrzeże silnie rozczłonkowane, z głębokim wcięciem fiordu.
Bajka i mapa
Po obejrzeniu fragmentu „Krainy Lodu” dobrze jest pokazać na mapie, gdzie leży Norwegia. To prosty krok, ale bardzo ważny: pozwala połączyć fikcyjną historię z realnym miejscem na świecie.
Co jeszcze można z tego wyprowadzić
Jeśli dziecko zainteresuje się Norwegią, temat można naturalnie rozszerzyć. Dobrymi kolejnymi tropami są:
- zorza polarna,
- wikingowie,
- flaga Norwegii itd.
Sama bajka nie uczy geografii. Może jednak bardzo dobrze uruchomić pytanie, od którego nauka się zaczyna. Dla uważnego rodzica można stanowić inspirację do wprowadzenia wiedzy, która tak podana pozostanie w pamięci na długo.
Sprawdź e-booka:
Podróże „palcem po mapie” inspirowane bajką „Kraina Lodu” | książka aktywizująca
