Igrzyska Nomadów – sport w rytmie dawnych tradycji
Od 31 sierpnia do 6 września 2026 roku Kirgistan jest gospodarzem VI Światowych Igrzysk Nomadów. W wydarzeniu bierze udział ponad 3000 sportowców reprezentujących 104 kraje.
Nie są to jednak igrzyska przypominające zwykłe zawody lekkoatletyczne. Ich program wyrasta z umiejętności, które przez stulecia były ważną częścią życia koczowniczych ludów Azji: jazdy konnej, polowania, łucznictwa, zapasów, siły i strategicznego myślenia.
Program obejmuje 43 dyscypliny i konkurencje. Można wśród nich zobaczyć między innymi:
- wyścigi konne na różnych dystansach,
- łucznictwo tradycyjne i strzelanie z łuku podczas jazdy konnej,
- kok-boru – dynamiczną grę zespołową rozgrywaną przez jeźdźców,
- er enish, czyli zapasy na koniach,
- różne odmiany tradycyjnych zapasów,
- przeciąganie liny i konkurencje siłowe,
- pokazy polowania z ptakami drapieżnymi i psami,
- tradycyjne gry strategiczne, takie jak toguz korgool.
Światowe Igrzyska Nomadów nie są wyłącznie zawodami sportowymi. Towarzyszą im koncerty, prezentacje rzemiosła, tradycyjnej kuchni, strojów, obrzędów i kultury ludów koczowniczych. Jak podkreślają organizatorzy igrzysk, wydarzenie łączy sport etniczny, kulturę oraz tradycyjną wiedzę.
Ceremonia otwarcia odbyła się w Biszkeku, natomiast znaczna część zawodów została zorganizowana w rejonie jeziora Issyk-kul – w Czołpon-Acie, miejscowości Baktuu-Dolonotu oraz w wąwozie Kyrchyn.
A jak to wyglądało?
Gdzie leży Kirgistan?
Kirgistan znajduje się w Azji Środkowej. Nie ma dostępu do morza i graniczy z czterema państwami:
- Kazachstanem na północy,
- Uzbekistanem na zachodzie,
- Tadżykistanem na południu,
- Chinami na wschodzie i południowym wschodzie.
To kraj zdominowany przez góry. Większość jego powierzchni zajmują pasma Tien-szanu, rozdzielone wysokimi dolinami, kotlinami i rozległymi pastwiskami. Latem pasterze nadal przenoszą stada na górskie łąki nazywane jailoo. W wielu miejscach można zobaczyć jurty, konie oraz elementy kultury nawiązujące do koczowniczego dziedzictwa Kirgizów.
Góry nie są więc jedynie malowniczym tłem. To one przez stulecia wpływały na sposób podróżowania, hodowlę zwierząt, tradycje i codzienne życie mieszkańców. Nic dziwnego, że właśnie Kirgistan stał się gospodarzem wydarzenia poświęconego kulturze nomadów.
Biszkek – stolica u podnóża gór
Stolicą i największym miastem Kirgistanu jest Biszkek, położony na północy kraju, w dolinie Czuj, niedaleko granicy z Kazachstanem. Na południe od miasta wznoszą się ośnieżone szczyty pasma Kirgiski Ałatau.
Biszkek różni się od krajobrazów, które najczęściej kojarzymy z Kirgistanem. Zamiast bezkresnego stepu i jurt znajdziemy tu szerokie aleje, place, parki, bazary oraz zabudowę pamiętającą czasy radzieckie. Jednym z najważniejszych punktów miasta jest plac Ala-Too, a miejscem pozwalającym poczuć codzienny rytm stolicy – barwny bazar Osz.
Jednocześnie Biszkek stanowi dogodną bazę wypadową w góry. Niedaleko miasta znajduje się Park Narodowy Ala Arcza, popularny wśród miłośników trekkingu i wysokogórskich krajobrazów.
Podczas Igrzysk Nomadów Biszkek pełni przede wszystkim funkcję reprezentacyjną. To tutaj, na stadionie Bishkek Arena, odbyła się ceremonia otwarcia. Główna część sportowej opowieści rozgrywa się jednak dalej na wschód, nad Issyk-kulem. Szczegółowe rozmieszczenie aren pokazuje oficjalna mapa obiektów igrzysk.
Issyk-kul – górskie morze Kirgistanu
Na wschodzie kraju, pomiędzy pasmami Tien-szanu, znajduje się największe jezioro Kirgistanu – Issyk-kul.
Ma powierzchnię około 6236 km², a więc jest ponad dziesięć razy większe od Balatonu, którego powierzchnia wynosi około 600 km². Issyk-kul ma mniej więcej 180 kilometrów długości, do 60 kilometrów szerokości i osiąga maksymalną głębokość około 668 metrów.
Ogromna tafla wody otoczona wysokimi, często ośnieżonymi górami sprawia, że jezioro bywa nazywane górskim morzem.
Nazwa Issyk-kul oznacza „ciepłe jezioro”. Choć leży ono na wysokości około 1608 metrów nad poziomem morza, nie zamarza całkowicie nawet zimą. Wpływają na to jego duża głębokość, niewielkie zasolenie oraz obecność ciepłych źródeł. Według UNESCO jest to drugie co do wielkości wysokogórskie jezioro świata.
Issyk-kul jest również jeziorem bezodpływowym. Wpada do niego około 118 rzek i strumieni, ale nie wypływa z niego żadna rzeka. Woda opuszcza jezioro głównie poprzez parowanie.
Region Issyk-kulu łączy plaże, suche czerwone kaniony, zielone doliny i ośnieżone szczyty. W jednym miejscu można więc zobaczyć krajobrazy przypominające nadmorskie wybrzeże, step i wysokie góry.
To właśnie nad Issyk-kulem znajdują się najważniejsze areny Igrzysk Nomadów. Na hipodromie w pobliżu Czołpon-Aty rozgrywane są konkurencje konne, natomiast w wąwozie Kyrchyn odbywają się pokazy łucznictwa, sokolnictwa, jazdy konnej i tradycyjnych umiejętności nomadów.
Wydarzenie jako początek podróży
Igrzyska Nomadów są widowiskowe, ale kryje się za nimi coś więcej niż sportowa rywalizacja. Pozwalają zobaczyć, jak dawne umiejętności, tradycje i sposoby życia mogą stać się częścią współczesnego wydarzenia przyciągającego uczestników z całego świata.
Są też doskonałym pretekstem, żeby spojrzeć na mapę i odkryć kraj, o którym na co dzień słyszymy stosunkowo niewiele.
Czy chcielibyście zobaczyć na żywo wyścigi konne, łuczników i pokazy polowania z orłami? A może zamiast udziału w igrzyskach wolelibyście po prostu wyruszyć w podróż po Kirgistanie – przejechać przez górskie doliny, zajrzeć do Biszkeku i stanąć nad brzegiem ogromnego Issyk-kulu?
Co wybralibyście: Igrzyska Nomadów czy spokojną wyprawę po Kirgistanie?
Kirgistan na mapie świata w odwzorowaniu Cahilla-Keyesa (140 x 90 cm):
